Fundusz alimentacyjny: Kryterium dochodowe 1209 zł i mechanizm „złotówka za złotówkę”
- Aktualne kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi 1209 zł netto miesięcznie na osobę w rodzinie (na okres świadczeniowy 2025/2026).
- Do obliczeń dochodu przyjmuje się dochody uzyskane przez rodzinę w roku bazowym 2024.
- W skład rodziny wchodzą m.in. rodzice osoby uprawnionej, ich małżonkowie, dzieci na utrzymaniu do 25. roku życia (jeśli się uczą) oraz sama osoba uprawniona.
- Mechanizm „złotówka za złotówkę” pozwala na otrzymanie świadczenia nawet po przekroczeniu progu dochodowego, pomniejszonego o kwotę przekroczenia, pod warunkiem, że świadczenie nie będzie niższe niż 100 zł.
- Należy uwzględnić zmiany w sytuacji finansowej po roku bazowym, takie jak dochód utracony (np. utrata pracy) i dochód uzyskany (np. nowe zatrudnienie).
- Do dochodu rodziny nie wlicza się m.in. świadczenia wychowawczego „800 plus”.
Fundusz alimentacyjny: Jakie kryterium dochodowe obowiązuje i jak je poprawnie obliczyć?
Zacznijmy od podstaw. Aktualne kryterium dochodowe, które uprawnia do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wynosi 1209 zł netto miesięcznie na osobę w rodzinie. Ta kwota obowiązuje w okresie świadczeniowym 2025/2026, który trwa od 1 października 2025 roku do 30 września 2026 roku. Pamiętaj, że mówimy tu o kwocie netto, co jest niezwykle ważne przy samodzielnych obliczeniach.
Aby prawidłowo obliczyć dochód, musimy najpierw ustalić, kto wchodzi w skład Twojej rodziny do celów świadczeń. Wlicza się do niej: rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica, a także osobę, z którą rodzic wychowuje wspólne dziecko. Należy również uwzględnić dzieci pozostające na utrzymaniu (w tym osobę uprawnioną), które nie ukończyły 25. roku życia i nadal się uczą. Jeśli dziecko posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, limit wieku nie obowiązuje. Co ważne, do składu rodziny nie wlicza się:
- rodzica zobowiązanego do płacenia alimentów na rzecz dziecka.
Kolejnym kluczowym elementem jest określenie roku bazowego. Dla okresu świadczeniowego 2025/2026, rokiem bazowym do obliczenia dochodu jest rok kalendarzowy 2024. Oznacza to, że musisz zsumować wszystkie dochody uzyskane w tym roku przez każdego członka rodziny, którego zdefiniowaliśmy w poprzednim kroku.
Ostatni krok to proste obliczenie. Gdy masz już zsumowany dochód z roku bazowego (2024), podziel go przez liczbę miesięcy w roku (12), a następnie przez liczbę osób w Twojej rodzinie (ustaloną w Kroku 2). Wzór wygląda następująco:
(Dochód roczny / 12 miesięcy) / Liczba osób w rodzinie = Miesięczny dochód na osobę
Jeśli wynik tego działania będzie niższy niż 1209 zł, Twoja rodzina kwalifikuje się do otrzymania pełnego świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Kluczowe pojęcia: dochód wliczany i niewliczany
Teraz przejdźmy do szczegółów, czyli co dokładnie wliczamy, a czego nie wliczamy do dochodu. To jest często źródłem nieporozumień, dlatego postaram się to jasno wytłumaczyć. Do obliczeń należy wliczyć następujące rodzaje dochodów:
- Przychody opodatkowane na zasadach ogólnych (np. z umowy o pracę, umowy zlecenie, umowy o dzieło, działalności gospodarczej opodatkowanej skalą podatkową) po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, należnego podatku dochodowego oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
- Dochody z działalności opodatkowanej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową tutaj dochód ustala się w specyficzny sposób, o czym powiem za chwilę.
- Dochody z gospodarstwa rolnego obliczane na podstawie hektarów przeliczeniowych.
- Inne dochody nieopodatkowane takie jak alimenty na rzecz innych dzieci w rodzinie (nie na osobę uprawnioną, ale na inne dzieci, np. z poprzedniego związku rodzica), stypendia socjalne, świadczenia z funduszu socjalnego, dochody z najmu (prywatnego).
Istnieją jednak świadczenia i dochody, których kategorycznie nie należy wliczać do dochodu rodziny. Najważniejszym przykładem, o którym musisz pamiętać, jest:
- Świadczenie wychowawcze „800 plus”.
- Jednorazowe świadczenia z tytułu urodzenia dziecka.
- Świadczenia z pomocy społecznej (np. zasiłki celowe, okresowe).
- Zasiłki pielęgnacyjne.
- Świadczenia z programu „Dobry start” (300 plus).
W przypadku dochodu z gospodarstwa rolnego, dochód ustala się na podstawie liczby hektarów przeliczeniowych, zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Dla dochodów z działalności opodatkowanej ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową, dochód ustala się na podstawie zaświadczenia z urzędu skarbowego, a następnie pomniejsza o należny podatek i składki ZUS.
Dla dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych, w tym z działalności gospodarczej, pamiętaj, aby odliczyć koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. To kluczowe, aby wynik odzwierciedlał rzeczywistą sytuację finansową.
Jak urealnić obliczenia? Niezbędne korekty o dochód utracony i uzyskany
Życie bywa dynamiczne, a sytuacja finansowa rodziny może zmienić się po roku bazowym. Dlatego tak ważne jest uwzględnienie tzw. dochodu utraconego. Dochód utracony to taki, którego rodzina już nie uzyskuje po roku bazowym (czyli po 2024 roku). Przykładem może być utrata pracy, przejście na urlop wychowawczy, zakończenie pobierania renty, czy też utrata zasiłku dla bezrobotnych. Jeśli w Twojej rodzinie nastąpiła taka zmiana, dochód utracony należy odjąć od obliczeń, aby urealnić aktualną sytuację finansową.
Z drugiej strony mamy dochód uzyskany. Jest to dochód, który rodzina zaczęła uzyskiwać po roku bazowym (po 2024 roku). Przykłady to podjęcie nowego zatrudnienia, rozpoczęcie działalności gospodarczej, powrót z urlopu wychowawczego, czy też uzyskanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Taki dochód należy doliczyć do obliczeń, aby odzwierciedlić aktualną zdolność finansową rodziny.
Aby potwierdzić utratę lub uzyskanie dochodu, będziesz potrzebować odpowiednich dokumentów. Oto kilka przykładów:
- Utrata dochodu: świadectwo pracy, umowa o rozwiązaniu umowy, decyzja o urlopie wychowawczym, zaświadczenie o utracie prawa do renty/emerytury.
- Uzyskanie dochodu: umowa o pracę, zaświadczenie od pracodawcy o wysokości dochodu netto za miesiąc następujący po miesiącu uzyskania dochodu, zaświadczenie o rejestracji działalności gospodarczej, decyzja o przyznaniu prawa do renty/emerytury.
Mechanizm "złotówka za złotówkę": Twoja szansa nawet po przekroczeniu progu
Często słyszę obawy, że przekroczenie progu dochodowego oznacza automatyczną utratę prawa do świadczeń. Na szczęście, w przypadku funduszu alimentacyjnego działa mechanizm „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że jeśli dochód na osobę w Twojej rodzinie przekroczy próg 1209 zł, świadczenie nie zostanie całkowicie odebrane. Zamiast tego, zostanie ono pomniejszone o kwotę, o jaką dochód został przekroczony. Przykładowo, jeśli miesięczny dochód na osobę wynosi 1259 zł (czyli przekroczenie o 50 zł), świadczenie zostanie pomniejszone o te 50 zł.
Warto pamiętać, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie więcej niż 1000 zł miesięcznie na osobę uprawnioną. Co ważne, po zastosowaniu mechanizmu „złotówka za złotówkę”, ostateczna kwota świadczenia nie może być niższa niż 100 zł. To jest minimalna kwota, którą możesz otrzymać.
Mechanizm „złotówka za złotówkę” nie będzie miał jednak zastosowania, jeśli przekroczenie progu dochodowego będzie zbyt duże, aby świadczenie po odliczeniu osiągnęło minimum 100 zł. Na przykład, jeśli maksymalne świadczenie to 1000 zł, a przekroczenie progu wynosi 950 zł, to po odjęciu 950 zł, świadczenie wyniesie 50 zł. Ponieważ jest to kwota poniżej minimalnych 100 zł, świadczenie w ogóle nie będzie przysługiwać.
Najczęstsze błędy przy obliczaniu dochodu: sprawdź, aby ich uniknąć
Z mojego doświadczenia wiem, że nawet drobne pomyłki w obliczeniach mogą skutkować odrzuceniem wniosku lub opóźnieniami. Jednym z najczęstszych błędów jest nieprawidłowe określenie składu rodziny. Często zapomina się o uwzględnieniu wszystkich dzieci na utrzymaniu (do 25. roku życia, jeśli się uczą) lub osoby, z którą rodzic wychowuje wspólne dziecko. Pamiętaj też, że rodzic zobowiązany do płacenia alimentów na rzecz dziecka nigdy nie wchodzi w skład rodziny.
Innym błędem, na który zwracam uwagę, jest pomijanie alimentów otrzymywanych na inne dzieci w rodzinie jako dochodu. Wiele osób myśli, że skoro to alimenty, to nie są wliczane. Nic bardziej mylnego! Są to dochody nieopodatkowane, które należy wliczyć do łącznego dochodu rodziny, aby obliczenia były poprawne.
Nie zapominaj również o dochodach z umów o dzieło i zlecenie. To kolejny częsty błąd. Te przychody są opodatkowane na zasadach ogólnych i muszą być wliczone do dochodu rodziny, oczywiście po odliczeniu odpowiednich kosztów uzyskania przychodu, podatku i składek ZUS. Ich pominięcie może znacząco zawyżyć Twój dochód na osobę.
Przeczytaj również: Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny: Co to i jak działa? Przewodnik
Patrząc w przyszłość: Co musisz wiedzieć o nadchodzącej waloryzacji progu dochodowego?
Warto wiedzieć, że próg dochodowy dla funduszu alimentacyjnego podlega cyklicznej waloryzacji co 3 lata. Oznacza to, że obecne kryterium 1209 zł netto nie będzie obowiązywać wiecznie. Następna waloryzacja nastąpi w 2026 roku i będzie obowiązywać od kolejnego okresu świadczeniowego, czyli 2026/2027 (od 1 października 2026 r.).
Zgodnie z obecnymi prognozami, nowy, wyższy próg dochodowy może wynieść około 1665 zł. To dobra wiadomość dla wielu rodzin, ponieważ więcej osób może kwalifikować się do wsparcia. Muszę jednak podkreślić, że jest to jedynie prognoza, a ostateczna kwota zostanie ogłoszona w odpowiednim czasie przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
